Zamin Salayevin Azərbaycanın həbsxana sistemindəki həyatı

Zamin Salayev

Azərbaycanda siyasi fəalların vəziyyəti, xüsusilə də 11 saylı cəzaçəkmə müəssisəsindən gələn narahatedici xəbərlərlə kritik həddə çatıb. Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (AXCP) nüfuzlu üzvü Zamin Salayev bu yaxınlarda sosial şəbəkələrdə fəryad dolu müraciət edərək həyatının birbaşa təhlükədə olduğunu bildirib. Digər fəal Ceyhun Novruzov iddia edir ki, Salayevin həbsxanadakı ədalətsiz qaydalara və qanunsuzluğa qarşı etirazları onu sərt rəftarın hədəfinə çevirib.

Salayevin müqavimət keçmişini nəzərə alsaq, onun hazırkı vəziyyəti xüsusilə narahatlıq doğurur. O, 2023-cü ilin fevralında bir çoxlarının qondarma hesab etdiyi ittihamlarla — konkret olaraq "silah qismində istifadə olunan əşya ilə xuliqanlıq" maddəsi ilə həbs edilib və dörd il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Siyasi hesab etdiyi bu hökmə qarşı kəskin etiraz olaraq Salayev 114 gün davam edən aclıq aksiyası keçirib. Səhhətinin pisləşməsinə, o cümlədən ürək problemindən əziyyət çəkməsinə baxmayaraq, xəbərlərə görə o, hələ də tez-tez cərimə təcridxanasına salınmaq kimi cəza tədbirlərinə məruz qalır.

Rəsmi cavab isə gözlənildiyi kimi qeyri-müəyyəndir. Penitensiar Xidmət adətən bütün məhbuslarla qanun çərçivəsində rəftar edildiyini iddia edir, lakin Salayevin həyatına olan təhdidlər və ya onun təcrid olunma səbəbləri ilə bağlı konkret sualları cavablandırmayıb. Bu şəffaflıq çatışmazlığı, partiya lideri Əli Kərimli də daxil olmaqla, hazırda uzunmüddətli həbsdə olan 20-yə yaxın AXCP üzvünün işində də adi haldır.

Salayevin həbsi onun məhkəmə sistemi ilə ilk qarşılaşması deyil. 2020-ci ildə o, Salyanda bir qadına qarşı qeyri-etik davranmaqda ittiham etdiyi yerli polis zabiti ilə ictimai mübahisədən sonra iki ildən çox həbs cəzası almışdı. 2022-ci ildə amnistiya ilə vaxtından əvvəl azadlığa buraxılsa da, onun yenidən həbs edilməsi bölgədə hakimiyyətə qarşı çıxanların üzləşdiyi təqib modelini nümayiş etdirir.

Hüquq müdafiə qrupları Azərbaycanda təxminən 340 siyasi məhbusun olduğunu təxmin etdiyi bir vaxtda, Salayevin həbsxanadan göndərdiyi mesaj siyasi fərqliliyin təhlükələri barədə kəskin xatırlatmadır. Onun "Əgər ölüm xəbərim çıxsa, bilin ki, məni onlar öldürüblər" ifadəsi həm kömək üçün ümidsiz bir fəryadı, həm də ölkədəki mövcud insan haqları vəziyyətinə ciddi tənqidi əks etdirir. Beynəlxalq ictimaiyyət və yerli vəkillər ona və digər vicdan məhbuslarına qarşı repressiyalara dərhal son qoyulmasını tələb etməyə davam edirlər.