Jurnalistikanın Ölümcül İli: Dünyadakı Münaqişələr Rekord Sayda İtkiylə Nəticələnib

Qlobal mətbuat azadlığı ağır vəziyyətdədir. Jurnalistlərin Müdafiə Komitəsi (CPJ) son hesabatında bildirir ki, ötən il 129 jurnalist və media işçisi peşə fəaliyyətini yerinə yetirərkən həlak olub. Bu, qrupun 1992-ci ildən bəri qeydə aldığı ən yüksək göstəricidir. Artıq ikinci ildir ki, rekord sayda ölüm faktı qeydə alınır, bu da təhlükəli zonalarda fəaliyyət göstərən müxbirlər üçün böhranın artdığını göstərir.

Bu ölümlərin çoxu münaqişələrlə bağlıdır. 129 ölüm halından ən azı 104-ü hərbi əməliyyatlar zamanı baş verib. Sudan, Meksika, Ukrayna və Filippin hələ də müxbirlər üçün riskli yerlər olaraq qalır. Hesabatda qeyd olunur ki, bu ilki yüksək rəqəmlərin ən böyük səbəbi İsraillə bağlı münaqişədir.

CPJ bildirir ki, son iki il ərzində bütün jurnalist ölümlərinin təxminən üçdə ikisinə görə İsrail hərbi əməliyyatları məsuliyyət daşıyır. 2025-ci ildə 86 fələstinli jurnalist İsrail atəşi nəticəsində öldürülüb. Bu ölümlərin çoxu Qəzzada baş versə də, bəziləri İordan çayının qərb sahilində qeydə alınıb. Hesabatda vurğulanır ki, mətbuata qarşı hədəflənmiş qətllərin və ya hücumların əksəriyyətinə görə İsrail məsuliyyət daşıyır.

İnformasiyaya qoyulan məhdudiyyətlər bu itkiləri daha da ağırlaşdırır. İsrail xarici jurnalistlərin Qəzzaya girişini qadağan etdiyi üçün bütün hesabatları yerli fələstinli media işçiləri hazırlamalı olur. CPJ bildirir ki, "ölüm böhtanları" halları baş verib; belə ki, İsrail ordusu öldürülən jurnalistlərin HƏMAS ilə əlaqəli olduğunu iddia etsə də, xəbər agentlikləri onların əlaqəli olmadığını təsdiqləyib. Digər hallarda, məsələn, Yəməndə 31 işçinin öldüyü media mərkəzinə hücum zamanı ordu buranın təbliğat bölməsi olduğunu iddia edib.

CPJ-nin baş direktoru Codi Ginsberq mətbuata qarşı bu zorakılığın vətəndaş azadlıqları ilə bağlı bir xəbərdarlıq olduğunu deyib. O bildirir ki, jurnalistlər hədəf alındıqda, bu, qlobal hadisələrin şəffaflığına xələl gətirir və ictimaiyyəti risk altına qoyur.

Rəsmi cavablar susqun və ya müdafiə xarakterli olub. İsrail ordusu yalnız döyüşçüləri hədəf aldığını və müharibə zonalarındakı jurnalistlərin riskləri bildiyini deyir. Lakin CPJ bildirir ki, Qəzzada məlumatın yoxlanılmasının çətinliyi və girişin məhdud olması səbəbindən real ölüm sayı daha yüksək ola bilər. Bu hesabat bir xatırlatmadır ki, media işçiləri qorunmasa, həqiqət zərər çəkir.