AİHM: Azerbaycan Seyahat Yasağı Koyarak İki Kadının Haklarını İhlal Etti

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), ülke dışına seyahatleri hukuka aykırı olarak kısıtlanan iki Azerbaycan vatandaşının seyahat özgürlüğünün ihlaline ilişkin yeni bir karar açıkladı.

Mahkeme, başvuru sahipleri Zeynab Abdullayeva ve Elnara Sarjanova'ya uygulanan "DUR" seyahat yasağının hukuka aykırı olduğunu ve yerel şikâyetlerinin gerektiği gibi soruşturulmadığını tespit etti.

Karara göre, Azerbaycan hükümeti her iki başvuru sahibine manevi tazminat olarak 3.000 Avro ve yasal masraf ve giderler için ek olarak 500 Avro ödemek zorunda.

Abdullayeva ve Sarjanova seyahat kısıtlamalarını 2023'te öğrendiler. Her iki kadının da ayrı ceza davalarında tanık olarak sorgulanmasının ardından soruşturma makamları tarafından ülkeyi terk etmeleri yasaklandı.

Bu kararlara yerel mahkemelerde itiraz etmelerine rağmen sonuç alamadı. Mahkemeler Sarjanova'nın şikâyetini esastan incelemeyi reddederken, Abdullayeva'nın itirazı da reddedildi.

Yerel mahkemenin kararında, Abdullayeva'nın sorgulandığı davaya ilişkin soruşturmanın halen devam ettiği ve kendisinin gelecekte suçlamalarla karşı karşıya kalabileceği belirtildi. Ancak başvurucular şikâyetlerinde, mevcut mevzuatta tanık olarak görev yapan kişilere seyahat yasağı getirilmesine olanak tanıyan bir düzenleme bulunmadığını vurgulamışlardır.

Bu koşulları dikkate alan AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki dolaşım özgürlüğünün (4 No.lu Protokol'ün 2. maddesi) ve etkili başvuru hakkının (13. madde) ihlal edildiği sonucuna varmıştır.

Mahkeme daha önce de Azerbaycan'la ilgili benzer kararlar vermişti. Çoğu gazeteciler ve sosyo-politik aktivistler tarafından yapılan düzinelerce benzer başvuru şu anda Mahkeme ile hükümet arasında iletişim aşamasındadır.

Zeynab Abdullayeva, şu anda cezaevinde bulunan eski milletvekili Hüseyin Abdullayev'in annesidir.

Eski milletvekili, 2018 yılında Türkiye'de gözaltına alınmış, Azerbaycan'a iade edilmiş ve dolandırıcılık suçlamasıyla altı yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Mart 2024'te, cezasının tamamlanmasına sadece 40 gün kala, suçtan elde edilen mülkün aklanması suçundan kendisine karşı yeni bir ceza davası açıldı ve bunun sonucunda dokuz yıl hapis cezasına çarptırıldı. Abdullayev, tutukluluğunun siyasi amaçlı olduğunu iddia ederek suçlamaları reddediyor.

Diğer başvurucu Elnara Sarjanova ise 2023 yılında Milletvekili Fazıl Mustafa'ya düzenlenen suikast girişimine karıştığı gerekçesiyle ömür boyu hapis cezasına çarptırılan Azer Sarjanov'un eşidir.

Sarjanov, duruşması sırasında milletvekilini öldürme niyetinde olmadıklarını, yalnızca dini görüşlerinden dolayı onu cezalandırmak istediklerini iddia etti. Oğlu Abulfazl Sarjanov da sosyal medya paylaşımlarından dolayı tanınmış bir kişiye suikast girişiminde bulunmak suçlamasıyla 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı.