İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi (İHAM) Azərbaycanın "Tərtər işi"ndəki işgəncə iddiaları ilə bağlı araşdırmaya başlayıb

İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi (İHAM) Azərbaycan ordusunda geniş yayılmış işgəncə, qanunsuz həbslər və məhkəmədənkənar edamları əhatə edən məşhur hərbi qalmaqal — "Tərtər işi" ilə bağlı Azərbaycan rəsmiləri ilə rəsmi dialoqa başlayıb. Məhkəmənin araşdırması illərlə həbsdə qaldıqdan sonra bəraət alan on hərbçinin, habelə dindirmə zamanı vəfat edən əsgərlərin ailələrinin müraciətlərindən sonra başlayıb.

Hüquqi mübahisə çox sayda əsgərin dövlətə xəyanət və casusluqda ittiham olunduğu 2017-ci ilin may ayındakı "Tərtər hadisələri" üzərində cəmlənib. On xüsusi şikayətçi — o cümlədən Müşfiq Əhmədli, Rauf Orucov və bir neçə başqası xəyanət və cinsi zorakılıq ittihamları ilə 20 ilə qədər həbs cəzasına məhkum edilmişdilər. Beş il yarım həbsdə qaldıqdan sonra onların günahsızlığı sübuta yetirildi, bu da tam bəraət və azadlıqla nəticələndi. Bu şəxslər indi iddia edirlər ki, onların hökmləri yalnız ağır işgəncələr altında alınan saxta etiraflara əsaslanıb və bu, Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 6-cı maddəsində qeyd olunan ədalətli məhkəmə araşdırması hüququna ziddir.

İHAM Azərbaycan hökumətindən bu məhkəmə prosesləri zamanı "silahların bərabərliyi" prinsipinin qorunub-qorunmadığına aydınlıq gətirməsini tələb edib. Dövlətə ünvanlanan konkret suallar müttəhimlərin ilkin dindirmə zamanı seçdikləri vəkillərlə təmin olunub-olunmaması və şahidlərlə üzləşmək üçün qanuni imkanlarının olub-olmaması ilə bağlıdır. İHAM-ın araşdırması məhkəmə qarşısına çıxarılmayan həm yuxarı, həm də aşağı rütbəli zabitlərin ölümlərini də əhatə edir. Aprelin 30-da məhkəmə polkovnik Saleh Qafarovun və hərbçi Elçin Quliyevin ailələri tərəfindən verilən şikayətləri icraata götürüb.

Rəsmi dövlət qeydlərinə görə, polkovnik Qafarov dindirmə zamanı guya pəncərədən atılması nəticəsində aldığı xəsarətlərdən, Quliyevin ölümü isə "dindirmə zamanı alınan" xəsarətlərlə bağlı olub. Bununla belə, Nətavan Qafarova və Validə Əhmədova tərəfindən təmsil olunan ailələr bu şəxslərin işgəncə ilə öldürüldüyünü iddia edirlər. Onlar sonradan aparılan daxili təhqiqatın sadəcə "şou" olduğunu bildirərək qeyd edirlər ki, beş nəfər "özünü öldürmə həddinə çatdırma" maddəsi ilə qısa müddətli (5-6 il) həbs cəzası alsa da, planlaşdırılan qətlə görə heç kim məsuliyyətə cəlb edilməyib.

Zərərçəkmişlərin ailələri keçmiş hərbi prokuror Xanlar Vəliyev, müdafiə naziri Zakir Həsənov və Baş Qərargahın keçmiş rəisi Nəcməddin Sadıqov kimi yüksək vəzifəli şəxslərin cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmasını israrla tələb edirlər. Mərhum Elçin Quliyevin anası Validə Əhmədova jurnalistlərə bildirib ki, bu yüksək rütbəli komandirlərin dindirilmədiyi hər hansı bir təhqiqat "mənasızdır".