Doktor Asif Nəsirliin ölümü Azərbaycandakı xərçəng müalicəsi sisteminin nə dərəcədə pis olduğunu göstərən kədərli bir hadisədir

Milli Onkologiya Mərkəzinin çox təcrübəli radioloqu doktor Asif Nəsirlinin ölümü Azərbaycanda bir çox insanı ölkədəki onkoloji xidmətin bərbad vəziyyəti ilə bağlı çox məyus edib və qəzəbləndirib. Doktor Asif Nəsirli aprelin 30-da baş vermiş partlayış nəticəsində aldığı xəsarətlərdən dünyasını dəyişib. Hesab olunur ki, bunu ağır xəstə və ümidsiz bir xəstə edib. Mübariz Əliyev adlı həmin xəstə səhiyyə sistemindən o qədər narazı olub ki, bu dəhşətli addımı atıb.

Partlayış Bakıda Milli Onkologiya Mərkəzinin radioterapiya şöbəsində baş verib. İstintaqı aparan şəxslər düşünürlər ki, Mübariz Əliyev özü ölməzdən əvvəl doktor Asif Nəsirliyi öldürmək üçün bunu qəsdən edib. Onun bunu nə üçün etdiyi dəqiq bilinməsə də, bu hadisə bir çox insanda Azərbaycanda xərçəng xəstələrinə olan münasibətlə bağlı böyük qəzəb doğurub.

Bir çox jurnalistlər və siyasi şərhçilər hesab edirlər ki, bu, bir həkimin deyil, bütöv bir sistemin problemidir. Xərçəng müalicəsi üçün Türkiyəyə getmək məcburiyyətində qalan tanınmış jurnalist Əvəz Zeynallı bildirir ki, Azərbaycanda səhiyyə sistemi çöküb və xəstələrin sağalmasına kömək etmir. O deyir ki, Azərbaycanda yaxşı həkimlər olsa da, sistem elə qurulub ki, müalicə çox baha başa gəlir və bu, bir çox insanın bunu ödəyə bilməməsi deməkdir.

Azərbaycanda xərçəng müalicəsi icbari tibbi sığorta ilə əhatə olunmur. Bu isə o deməkdir ki, ailələr dərman və kimyaterapiya üçün ayda 2 500 dollardan 10 000 dollara qədər böyük məbləğdə pul ödəməli olurlar. Bu, Azərbaycandakı insanların əksəriyyətinin imkanından qat-qat artıqdır. Siyasi şərhçi Ərəstun Oruclu da bildirir ki, kimyaterapiya preparatlarının idxalı üzərində hökumətin monopoliyası var və bu, xəstələrin tez-tez başqa ölkələrdə artıq istifadə olunmayan dərmanları almalı olması ilə nəticələnir.

Dövlət xəstəxanalarındakı korrupsiya problemi vəziyyəti daha da pisləşdirir. Bir çox xəstələr və onların ailələri deyiblər ki, dövlət bu dərmanları təmin etməli olduğu halda, həkimlər onlara dərmanları müəyyən özəl apteklərdən almağı tapşırıblar. Tariyel Əliyev və Tapdıq Manafov kimi bəzi keçmiş xəstələr qeyd ediblər ki, dövlət xəstəxanaları sadəcə analizlər üçün onlardan külli miqdarda pul tələb edib və həkimlər bunun rəhbərliyin tapşırığı olduğunu bildiriblər.

Həbsxanalarda vəziyyət daha da acınacaqlıdır. Həbsdə olarkən xərçəng diaqnozu qoyulan Əvəz Zeynallı deyir ki, həbsxanalar xəstə insanlar üçün ölüm hökmü kimidir. O bildirir ki, ağır xəstə olan məhbuslar çox vaxt ultrasəs müayinəsi kimi lazımi tibbi yardımı almırlar və həbsxana xəstəxanalarında hər gün bir çox insan ölür. O həmçinin əlavə edir ki, məhbusların ailələri tez-tez təcili yardım maşınlarına yanacaq almaq üçün pul yığmalı olurlar.

Azərbaycan hökuməti ölkədə 73 000 xərçəng xəstəsinin olduğunu desə də, bir çoxları real rəqəmin daha yüksək — təxminən 500 000 civarında olduğunu düşünür. Bunun səbəbi odur ki, bir çox insanlar müalicəyə imkanlarının çatmayacağını bildikləri üçün çox ağırlaşana qədər həkimə müraciət etmirlər. Azərbaycanın neftdən gələn çoxlu pulu olmasına baxmayaraq, hökumət xərçəng müalicəsinə vəsait ayırmır. Məsələn, bəzi ölkələrdə hökumət xərçəng skrininqi və müalicəsini maliyyələşdirir, lakin Azərbaycanda pullar tez-tez xəstə ləvazimatları və dərmanlar əvəzinə xəstəxana binaları kimi digər şeylərə xərclənir.

Hökumət 2026-cı ildə qanunvericiliyə dəyişiklik edərək özəl xəstəxanalara xərçəng müalicəsi ilə məşğul olmağa icazə verəcəyini bildirib. Dr. Aydın Əliyev kimi bəzi həkimlər bunun yaxşı fikir olduğunu düşünür, çünki bu, xəstələrə daha çox seçim imkanı verəcək və müalicədəki monopoliyanı qırmağa kömək edəcək. Lakin başqaları buna o qədər də əmin deyillər, çünki onlar hökumətin xəstələrə dərmanların ödənilməsi və həkimlərin maaşlarının artırılması kimi daha çox kömək etməli olduğunu düşünürlər. Əgər hökumət bunu etməsə, insanların çarəsiz qalması və 30 aprel partlayışı kimi hadisələrin baş verməsi ehtimalı davam edəcək.

Hələlik, doktor Asif Nəsirlinin ölümü Azərbaycandakı səhiyyə sisteminin çox yararsız vəziyyətdə olduğunu və həm həkimlərin, həm də xəstələrin bundan əziyyət çəkdiyini xatırladan bir hadisədir.