Azərbaycanın Yeni Sosial Media Qaydaları və Qanun

Azərbaycan milli mənəvi dəyərləri qorumaq məqsədilə qanunvericiliyə edilən dəyişikliklərdən sonra internetdə söz azadlığının sərhədlərini sınağa çəkir. Baş Prokurorluq bildirib ki, bu yaxınlarda altı nəfər sosial mediadakı fəaliyyətlərinə görə hüquqi məsuliyyətə cəlb edilib və bu, onlayn davranışın tənzimlənməsi istiqamətində mühüm addımdır. Bu, internetdə qeyri-etik məzmunun qarşısını almağa yönəlmiş yeni qanunlar çərçivəsində atılan ilk böyük addımdır.

Rəsmi məlumatlara görə, dörd nəfər inzibati həbs cəzası alıb, digər iki nəfər isə cərimələnib. Bu tədbirlər İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510.2-ci maddəsinə əsaslanır. Həmin maddə ictimai mənəviyyatın təhqir olunması, cəmiyyətə qarşı açıq hörmətsizlik və ya qeyri-etik hərəkətlərin və ifadələrin nümayiş etdirilməsini hədəf alır. Hakimiyyət orqanları bu cəzalara səbəb olan paylaşımlar və ya videolar barədə konkret təfərrüat verməsə də, internetin qanunsuz bir məkan olmadığını və istifadəçilərin paylaşdıqları hər şeyə görə məsuliyyət daşıdıqlarını vurğulayıblar.

Bu tədbirlərə əsas verən qanunlar 2025-ci ilin dekabrında qəbul edilib və 26 yanvar tarixindən qüvvəyə minib. Qanun ənənəvi Azərbaycan dəyərlərinə və ailə institutuna zidd olan ifadələrin, hərəkətlərin və ya bədən görüntülərinin paylaşılmasını qadağan edir. İlk dəfə qayda pozanlar 500-dən 1000 manatadək cərimə oluna və ya 30 günədək həbs edilə bilərlər. Əgər şəxs bir il ərzində eyni xətanı yenidən törədərsə, cərimələr ikiqat artırıla və həbs müddəti iki ayadək uzadıla bilər.

Hökumət bildirir ki, bu qaydalar cəmiyyətin mənəvi rifahını qorumaq və zərərli məzmunun mənfi təsirlərinin qarşısını almaq üçün zəruridir.

Tənqidçilər isə qeyd edirlər ki, Azərbaycan qanunvericiliyində "mənəviyyat" və ya "milli-mənəvi dəyərlər" anlayışları dəqiq müəyyən edilməyib. Onlar narahatdırlar ki, bu qeyri-müəyyənlik hüquq-mühafizə orqanlarının qaydaları öz istədikləri kimi şərh etməsinə və səlahiyyətlərindən sui-istifadə etməsinə gətirib çıxara bilər; çünki bir məmurun qeyri-etik hesab etdiyi şey başqası üçün fərqli ola bilər.

Bu narahatlıqlara baxmayaraq, Baş Prokurorluq nəzarət tədbirlərinin davam edəcəyini bəyan edib. Qurum bəzi istifadəçilərin ictimai xadimlərin və dövlət orqanlarının xəbərdarlıqlarına məhəl qoymamasından, ənənəvi ailə quruluşuna və ümumi dəyərlərə zidd olan məzmunla onlayn dünyanı "çirkləndirməyə" davam etməsindən təəssüf hissi keçirdiyini bildirib. Azərbaycan bu yeni qaydaları tətbiq etdikcə, sosial media istifadəçilərinə onlayn fəaliyyətlərinin hüquqi nəticələri barədə diqqətli olmaq tövsiyə olunur.