AİHM: Azərbaycan səyahət qadağası qoyaraq iki qadının hüquqlarını pozub

Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi (AİHM) ölkədən kənara gediş-gəlişi qanunsuz məhdudlaşdırılan iki Azərbaycan vətəndaşının sərbəst hərəkət hüququnun pozulması ilə bağlı yeni qərar elan edib.

Məhkəmə müəyyən etdi ki, ərizəçilər Zeynəb Abdullayeva və Elnarə Sarcanovaya qarşı qoyulmuş “STOP” səyahət qadağası qanunsuzdur və onların daxili şikayətləri lazımi qaydada araşdırılmayıb.

Qərara əsasən, Azərbaycan hökuməti iki ərizəçinin hər birinə mənəvi ziyana görə 3000 avro və məhkəmə xərcləri və məsrəflər üçün əlavə 500 avro ödəməlidir.

Abdullayeva və Sarcanova səyahət məhdudiyyətləri barədə 2023-cü ildə öyrəniblər. Hər iki qadın ayrı-ayrı cinayət işlərində şahid qismində dindirildikdən sonra istintaq orqanları tərəfindən ölkədən çıxışına qadağa qoyulub.

Onlar bu qərarlardan daxili məhkəmələrə şikayət etsələr də, nəticəsiz qalıb. Məhkəmələr Sarcanovanın şikayətini mahiyyəti üzrə araşdırmaqdan imtina edib, Abdullayevanın şikayəti isə təmin edilməyib.

Daxili məhkəmənin qərarında qeyd olunub ki, Abdullayevanın dindirildiyi iş üzrə istintaq hələ də davam edir və o, gələcəkdə potensial ittihamlarla üzləşə bilər. Bununla belə, ərizəçilər öz şikayətlərində vurğulamışlar ki, mövcud qanunvericilikdə şahid qismində çıxış edən şəxslərə səyahət qadağası qoyulmasına imkan verən heç bir müddəa yoxdur.

Bu halları nəzərə alaraq AİHM belə qənaətə gəlib ki, İnsan Hüquqları üzrə Avropa Konvensiyasına (4 saylı Protokolun 2-ci maddəsi) və effektiv hüquqi müdafiə vasitəsi hüququna (Maddə 13) uyğun olaraq hərəkət azadlığı pozulub.

Məhkəmə əvvəllər də Azərbaycanla bağlı oxşar qərarlar çıxarıb. Əksəriyyəti jurnalistlər və ictimai-siyasi fəallar tərəfindən verilmiş onlarla müqayisə edilə bilən ərizələr hazırda Məhkəmə ilə hökumət arasında əlaqə mərhələsindədir.

Zeynəb Abdullayeva sabiq deputat, hazırda həbsdə olan Hüseyn Abdullayevin anasıdır.

Sabiq deputat 2018-ci ildə Türkiyədə saxlanılıb, Azərbaycana ekstradisiya edilib və dələduzluq ittihamı ilə 6 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. 2024-cü ilin martında, cəzasının başa çatmasına cəmi 40 gün qalmış ona qarşı cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakın yuyulması maddəsi ilə yeni cinayət işi başlanıb və nəticədə 9 il həbs cəzası verilib. Abdullayev ittihamları rədd edir və həbsinin siyasi motivli olduğunu deyir.

Digər ərizəçi Elnarə Sarcanova 2023-cü ildə deputat Fazil Mustafaya qarşı sui-qəsd cəhdində iştirak etdiyinə görə ömürlük həbs cəzasına məhkum edilmiş Azər Sarcanovun həyat yoldaşıdır.

Məhkəməsi zamanı Sarcanov deputatı öldürmək niyyətində olmadıqlarını, sadəcə onu dini baxışlarına görə cəzalandırmaq istədiklərini bildirib. Onun oğlu Əbülfəzl Sərcanov da sosial şəbəkələrdəki paylaşımlarına görə ictimai xadimə sui-qəsd cəhdində ittiham olunaraq 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.